Naprawa auta przed wypłatą odszkodowania a wysokość należnego świadczenia

A A A

Jeśli poszkodowany przeprowadzi naprawę pojazdu uszkodzonego w wypadku przed wypłatą odszkodowania, sąd powinien ustalić jego wysokość w kwocie pokrywającej niezbędne i ekonomicznie uzasadnione wydatki – uznał Sąd Najwyższy.

 

Pytania prawne

Do Sądu Najwyższego wpłynęło 5 pytań prawnych, w których sądy zwróciły się o rozstrzygnięcie: „Czy w przypadku wyrządzenia szkody w pojeździe mechanicznym, stanowiącej szkodę częściową, w sytuacji, gdy przed ustaleniem wysokości odszkodowania dojdzie do naprawy pojazdu przywracającej ten pojazd do stanu sprzed powstania szkody, odszkodowanie należne poszkodowanemu w ramach ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego ograniczone jest do równowartości wydatków faktycznie poniesionych w celu naprawy pojazdu, czy też powinno być ustalone jako równowartość hipotetycznie określonych kosztów przywrócenia pojazdu do stanu poprzedniego?”.

Stan faktyczny

W jednej ze spraw obywatelka Niemiec R.M. w 2013 r. uszkodziła auto parkując na hotelowym parkingu. Krawężnik, o który uderzyło auto, był nieodśnieżony. Na zlecenie R.M. wykonano kosztorys naprawy pojazdu, z którego wynikało, że koszt naprawy wynosi ponad 2100 euro. Uszkodzenia pojazdu zostały naprawione w Niemczech przez męża właścicielki, a kilka miesięcy później auto sprzedano.

R.M. wystąpiła przeciwko właścicielowi hotelu „P.” sp. z o.o. Powódka odpowiedzialność deliktową „P.” sp. z o.o. upatrywała w fakcie, że nie zadbała ona o bezpieczeństwo na parkingu hotelowym, poprzez ograniczenie częstotliwości odśnieżania. Twierdzenia, co do wysokości szkody, powódka wywodziła z kalkulacji wykonanej na jej zamówienie w Niemczech przez eksperta.

Postępowanie przed sądami I i II instancji

Sąd I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie bez potrzeby odnoszenia się do samego faktu wyrządzającego szkody oraz przesłanki zawinienia, powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie, bowiem powódka nie wykazała wysokości poniesionej szkody. Pozasądowa opinia rzeczoznawcy jako dokument prywatny stanowi jedynie dowód tego, że osoba, która ją podpisała, wyraziła zawarty w niej pogląd, nie korzysta natomiast z domniemania zgodności z prawdą zawartych w niej twierdzeń. Dlatego też twierdzenia zawarte w tego rodzaju opinii, a dotyczące wiadomości specjalnych, mogą stać się podstawą poczynienia ustaleń faktycznych w zasadzie tylko wówczas, gdy okoliczności te zostaną przyznane przez stronę przeciwną albo też, gdy sąd uzna je za przyznane wobec braku zaprzeczenia przez stronę przeciwną.

Sąd zaznaczył, że naprawa pojazdu przez poszkodowanego nie jest prawnie irrelewantna w procesie ustalenia wysokości odszkodowania. O ile samochód pozostaje w stanie uszkodzonym, koszt jego naprawy wyraża się zawsze w pewnej potencjalnej kwocie, odpowiadającej spodziewanym kosztom jego naprawy, powiększonej o ewentualne dodatkowe ujemne zmiany stanu majątkowego. Od kosztorysowego sposobu określania szkody należy jednak odstąpić w przypadku, gdy poszkodowany zlecił usunięcie uszkodzeń pojazdu, a zakres prac, rodzaj użytych części i technologia naprawy sprawiły, że pojazdowi przywrócono poprzedni stan techniczny. Wówczas szkoda rozumiana jako uszkodzenie rzeczy przestaje istnieć. Uszczerbek majątkowy poszkodowanego ogranicza się zaś do ubytku majątkowego wywołanego kosztami naprawy. Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie strona powodowa mając świadomość, iż naprawa pojazdu po zdarzeniu nastąpiła, nie zmodyfikowała tezy dowodowej dla biegłego, konsekwentnie domagając się wyliczenia szkody w wariancie kosztorysowym. Taka wydana opinia, zdaniem Sądu, byłaby nieprzydatna dla rozstrzygnięcia, ponieważ nie wskazywałaby ona na rzeczywisty uszczerbek w majątku powódki, która dokonała naprawy pojazdu po zdarzeniu i poniosła z tego tytułu określony wydatek, który dodatkowo mogłaby powiększać konieczność wykonania dodatkowych prac w celu przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody.

Sąd dodał przy tym, że wobec sprzedaży pojazdu po dokonanej naprawie, inicjatywa dowodowa strony powodowej powinna zmierzać do wykazania różnicy między wartością pojazdu w stanie nieuszkodzonym, a w stanie po szkodzie. Tylko bowiem porównanie tych wartości dawało podstawę do ustalenia uszczerbku w majątku powódki, która sprzedała swój pojazd.

Sąd II instancji w uzasadnieniu pytania prawnego wskazał, że obowiązek odszkodowawczy pojawia się już z chwilą wyrządzenia poszkodowanemu szkody i nie jest uzależniony od tego, czy poszkodowany dokonał naprawy samochodu i czy w ogóle zamierza go naprawić (zob. wyrok SN z 7.8.2003 r., IV CKN 387/01, Legalis; wyrok SN z 16.5.2002 r., V CKN 1273/00, Legalis; uchwała SN z 15.11.2001 r., III CZP 68/01, Legalis). Tym niemniej stanowiący niezbędną przesłankę dyferencyjnej metody ustalenia szkody stan hipotetyczny majątku poszkodowanego pozwala – zgodnie z dynamicznym charakterem szkody, stanowiącym jej zasadniczą cechę – uwzględniać zmiany, jakie nastąpiły w majątku poszkodowanego po wystąpieniu zdarzenia będącego przyczyną szkody, pozostające w granicach adekwatnego związku przyczynowego (zob. wyrok SN z 11.4.2014 r., I CSK 309/13, Legalis).

W orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że gdyby poszkodowany naprawił uszkodzony w wypadku samochód na własny koszt, okoliczność tę należałoby ocenić pod kątem możliwości jej uwzględnienia przy ustalaniu należnego powodowi odszkodowania od sprawcy, czyli pod kątem dopuszczalności skompensowania doznanego przez powoda uszczerbku uzyskaną przez niego korzyścią na skutek naprawy uszkodzonego samochodu (zob. wyrok SN z 13.10.2005 r., I CK 185/05, Legalis). W związku z tym należałoby przyjąć, że wykluczone jest ustalenie wysokości szkody doznanej przez poszkodowanego w oparciu o hipotetyczne koszty naprawy w sytuacji, gdy rzecz uszkodzona została naprawiona w taki sposób, że naprawa ta doprowadziła pojazd do stanu sprzed szkody. Takie przyjęcie nie uwzględniałoby bowiem zmian jakie nastąpiły w majątku poszkodowanego i mogłoby być źródłem wzbogacenia, co jest nieuprawnione, ponadto stałoby w sprzeczności z obowiązkiem poszkodowanego do dążenia do ograniczenia rozmiarów szkody.

Podkreśla się przy tym, że poszkodowany zmierzający do przywrócenia stanu poprzedniego uszkodzonego samochodu jest uprawniony do użycia przy jego naprawie oryginalnych części zakupionych w autoryzowanym serwisie samochodowym (zob. wyrok SN z 25.4.2002 r., I CKN 1466/99, Legalis). W sytuacji jednak, gdy sam poszkodowany podejmuje się naprawy przy użyciu części nieoryginalnych, czy używanych i ich zamontowanie doprowadza pojazd do takiego stanu jego sprawności technicznej, jaki istniał przed datą wyrządzenia szkody, wówczas nie wydaje się uzasadnionym, aby mógł domagać się odszkodowania obejmującego koszty naprawy przy użyciu nowych części oryginalnych, które zwykle są brane pod uwagę przy wyliczaniu hipotetycznych kosztów naprawy pojazdu. Jeżeli samochód został naprawiony, należy – co do zasady – uwzględniać koszty naprawy rzeczywiście poniesione przez poszkodowanego, wykazane przez niego rachunkami, fakturami czy innymi dowodami.

Orzeczenie SN

Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwał uznając, że zagadnienie będące przedmiotem pytań zostało już rozstrzygnięte w orzecznictwie SN. Jak podkreślono, naprawa pojazdu przez poszkodowanego, czy też przywrócenie podstawowych funkcji pojazdu nie powoduje zwolnienia ubezpieczyciela z odpowiedzialności. Wysokość odszkodowania ograniczona jest do niezbędnych i ekonomicznie uzasadnionych kosztów naprawy, przy czym naprawa, która została dokonana przed uzyskaniem świadczenia nie ma istotnego znaczenia. Określenie wysokości szkody bez względu na to czy nastąpi na podstawie opinii biegłego, czy też rachunków, stanowi tylko sposób kalkulacji szkody.

Postanowienia SN z 7.12.2018 r., III CZP 51/18, III CZP 64/18, III CZP 72/18, III CZP 73/18, III CZP 74/18

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Naprawa auta przed wypłatą odszkodowania a wysokość należnego świadczenia
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny