Granice odpowiedzialności pasera za szkodę

A A A

Świadomie korzysta z wyrządzonej drugiemu szkody (art. 422 KC) ten, kto wie, że odnosi korzyść z cudzego czynu niedozwolonego – stwierdził w uchwale Sąd Najwyższy.

 

Wojciech K. – przedstawiciel handlowy „A.” S.A. przywłaszczył sobie towary na kwotę ok. 500 tys. zł. Sąd karny skazał go prawomocnym wyrokiem, w którym zobowiązano go m.in. do naprawienia szkody. Wojciech K. nie ma majątku pozwalającego na wyegzekwowanie zobowiązania i został osadzony w zakładzie karnym. „A.” S.A. wystąpiła przeciwko osobom skazanym za pomoc w sprzedaży tego towaru, za tzw. przestępstwo nieumyślne, domagając się na postawie art. 422 KC naprawienia szkody. Zgodnie z tym przepisem, za szkodę odpowiedzialny jest nie tylko ten, kto ją bezpośrednio wyrządził, lecz także ten, kto inną osobę do wyrządzenia szkody nakłonił albo był jej pomocny, jak również ten, kto świadomie skorzystał z wyrządzonej drugiemu szkody.

Sąd I instancji oddalił żądanie uznając, że wyrok skazujący za przestępstwo nieumyślne nie jest wystarczającą podstawą do przyjęcia istnienia odpowiedzialności na postawie art. 422 KC. W ocenie sądu, powódka nie wykazała, że pozwani wiedzieli o nielegalnym pochodzeniu towaru, chociaż przyznał, że mogli się tego domyślać z powodu braku dokumentacji i niskiej ceny zaoferowanego im towaru.

Sąd II instancji skierował do SN pytanie prawne o następującej treści: „Czy korzystający z wyrządzonej szkody ponosi odpowiedzialność na podstawie art. 422 KC także z winy nieumyślnej?”.

Stanowiska judykatury nie są w tym względzie jednolite. Uznaje się, że odpowiedzialność na podstawie art. 422 KC, za świadome skorzystanie ze szkody wyrządzonej przez kogo innego osobie trzeciej, jest odpowiedzialnością za czyn własny nawet wtedy, gdy czyn niedozwolony nie pozostaje w żadnym związku ze szkodą poszkodowanego. Jednak o świadomym skorzystaniu ze szkody wyrządzonej przez inną osobę można mówić jedynie wtedy, gdy temu, kto ze szkody skorzystał, można przypisać winę umyślną.

Sąd wskazał również, że w poprzednio obowiązującym stanie prawnym wyrażono pogląd, zgodnie z którym wyrok skazujący pasera za przestępstwo z art. 161 KK sam przez się nie wyłączał odpowiedzialności cywilnej na podstawie art. 136 Kodeksu zobowiązań. Odpowiedzialność taka zachodziła wtedy, gdy podejrzenia nabywcy, że przedmiot pochodzi z wyrządzonej drugiemu szkody, były na tyle poważne i uzasadnione, iż zignorowanie ich stanowiło rażące niedbalstwo. W rezultacie świadomość skorzystania ze szkody wyrządzonej drugiemu wymaga przypisania sprawcy winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa.

 

Sąd Najwyższy uznał, że skazanie za nieumyślne przestępstwo nie wystarcza do przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 422 KC. Jak wyjaśniono decydującym kryterium nie jest niedochowanie staranności, ale to, czy pozwany wiedział, że rzeczy pochodziły z przestępstwa. Oceny istnienia tej świadomości dokonuje samodzielnie sąd cywilny.

Uchwała SN z 21.12.2017 r., III CZP 89/17

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Granice odpowiedzialności pasera za szkodę
Do:
Od:
Wiadomość:
Komentarze
Brak komentarzy
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny
Kalendarz wydarzeń