Dziedziczenie gospodarstw rolnych

Monitor Prawniczy | 18/2009
A A A
Sąd Najwyższy stwierdził, że pomimo tego, iż przepisy regulujące szczególny tryb dziedziczenia gospodarstw rolnych już nie obowiązują, w razie rozpoznawania spraw związanych ze spadkiem, należy stosować regulacje obowiązujące w dniu jego otwarcia.

 

Antoni D. był właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 8 ha oraz współwłaścicielem, wraz z bratem, gruntów rolnych o powierzchni 22 ha. W następstwie przeprowadzonej reformy rolnej w 1949 r. pozbawiono go własności nieruchomości, zaś grunty zostały rozparcelowane, poza działką o powierzchni ok. 6 ha. Antoni D. zmarł w 1978 r., natomiast w 1998 r. sąd stwierdził, że Teresa S. jako jego jedyna spadkobierczyni, nabyła spadek w całości na podstawie testamentu. W 2004 r. stwierdzono nieważność decyzji z 1949 r., w której orzeczono o przejęciu nieruchomości należących do Antoniego D. na cele reformy rolnej.

 

W 2006 r. Teresa S. uznała, że księga wieczysta nieruchomości o powierzchni 6 ha zawiera nieprawdziwe dane, bowiem jako właściciel był tam wpisany Skarb Państwa i wystąpiła o uzgodnienie treści księgi wieczystej nieruchomości z rzeczywistym stanem prawnym na podstawie art. 10 § 1 ustawy z 6.7.1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t. jedn.: Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361), zgodnie z którym, w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności.

 

Sądy I i II instancji uznały żądanie wpisania jako właścicielki nieruchomości Teresy S. za bezpodstawne. Jak wskazano, spadkodawca zmarł w 1978 r., gdy dziedziczenie gospodarstw rolnych, a za takie musi być uznana według wówczas obowiązujących przepisów z uwagi na charakter i obszar gruntów sporna nieruchomość, było uregulowane w szczególny sposób. W postanowieniu o nabyciu spadku po Antonim D. nie ma odrębnego wskazania, kto odziedziczył to gospodarstwo, zatem konieczne jest wydanie postanowienia uzupełniającego, w którym sąd musi uwzględnić, że zgodnie z przepisami obowiązującymi w chwili śmierci spadkodawcy, na podstawie testamentu gospodarstwo rolne odziedziczyć mogły tylko osoby ze ściśle oznaczonego kręgu. Zgodnie z art. 677 § 3 KPC, w brzmieniu wówczas obowiązującym, jeżeli w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku nie orzeczono o dziedziczeniu gospodarstwa rolnego, sąd wydaje w tym przedmiocie postanowienie uzupełniające.

 

Teresa S. wniosła skargę kasacyjną dowodząc, że sądy niższych instancji związane były prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym została wskazana jako jedyny spadkobierca. Powoływała się na art. 365 § 1 KPC na podstawie którego, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

 

Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną. W jego ocenie gospodarstwo weszło w skład spadku dopiero po wydaniu decyzji z 2004 r. W rezultacie postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku zostało wydane w sposób prawidłowy, natomiast na skutek późniejszego powiększenia masy spadkowej konieczne stało się wystąpienie z wnioskiem o jego uzupełnienie. Sąd Najwyższy podkreślił, że zgodnie z art. 366 KPC, wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami, natomiast w postanowieniu o nabyciu spadku nie orzeczono o dziedziczeniu gospodarstwa rolnego.

 

Wyrok SN z 12.8.2009 r., IV CSK 146/09

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Dziedziczenie gospodarstw rolnych
Do:
Od:
Wiadomość:
Komentarze
Brak komentarzy
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny
Kalendarz wydarzeń