Stosunek pracy na podstawie powołania

Monitor Prawa Pracy | 3/2009
A A A

Stosunek pracy nawiązuje się na podstawie powołania wyłącznie w przypadkach określonych w odrębnych przepisach (zob. wyrok SN z 12.7.2007 r., I PK 45/07, OSNP Nr 17–18/2008, poz. 255, uchwała SN z 11.1.2005 r., I PZP 11/04, OSNP Nr 9/2005, poz. 123; wyrok SN z 6.9.2005 r., I PK 58/05, OSNP Nr 13–14/2006, poz. 205; wyrok SN z 15.6.2005 r., II PK 268/04, OSNP Nr 9–10/2006, poz. 143). Co do zasady, o ile przepisy normujące te kwestie nie stanowią inaczej, wówczas do stosunku pracy na podstawie powołania stosuje się przepisy dotyczące umowy o pracę na czas nieokreślony, z wyłączeniem przepisów regulujących tryb postępowania przy rozwiązywaniu umów o pracę oraz rozpatrywanie sporów ze stosunku pracy w części dotyczącej orzekania: o bezskuteczności wypowiedzeń i o przywracaniu do pracy.

 

Stosunek pracy na podstawie powołania co do zasady nawiązuje się na czas nieokreślony, jeśli jednak na podstawie przepisów szczególnych pracownik został powołany na czas określony, wówczas stosunek pracy nawiązuje się na okres objęty powołaniem. Stosunek pracy z powołania może powstać tylko za zgodą pracownika. Powołanie pracownika na inne stanowisko u dotychczasowego pracodawcy powoduje zmianę dotychczasowego umownego stosunku pracy na stosunek pracy oparty na powołaniu (zob. uchwała SN z 15.5.1992 r., I PZP 29/92, PS Nr 1/1993), wyrażenie bowiem na to zgody przez pracownika stanowi domniemane wyrażenie woli rozwiązania w drodze porozumienia stron wcześniej nawiązanej umowy o pracę (zob. wyrok SN z 13.10.1999 r., I PKN 297/99, OSNP Nr 4/2001, poz. 115). Pracodawca i pracownik mogą też zawrzeć porozumienie w sprawie zmiany umowy o pracę na stosunek pracy z powołania na czas określony, po upływie którego następuje reaktywowanie umownego stosunku pracy (zob. wyrok SN z 15.5.1997 r., I PKN 164/97, OSNP Nr 7/1998/213).

 

Wiele problemów rodzi kwestia powołania na stanowisko prezesa lub członka zarządu spółki prawa handlowego, nie zawsze bowiem oznacza to nawiązanie stosunku pracy w drodze powołania w rozumieniu art. 68 KP, lecz może być tylko powierzeniem funkcji organu spółki (zob. wyrok SN z 2.12.2004 r., I PK 51/04, MoPr Nr 2/2005; wyrok SN z 28.7.1999 r., I PKN 171/99, OSNP Nr 21/2000, poz. 785). Jego pozycja prawna może być bowiem ukształtowana np. na podstawie umowy zlecenia lub umowy o pracę, stosownie do zakresu łączących się z tą funkcją kompetencji, uprawnień i obowiązków przewidzianych w postanowieniach statutowych spółki, umowie spółki lub umowie stron (zob. wyrok SN z 17.5.1995 r., I PRN 14/95, OSNP Nr 21/1995, poz. 263 oraz uchwała SN z 4.10.1994 r., I PZP 42/94, OSNP Nr 11/1994, poz. 174).

 

Stosunek pracy na podstawie powołania nawiązuje się w terminie określonym w powołaniu, a jeżeli termin ten nie został określony – w dniu doręczenia powołania, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Powołanie powinno być dokonane na piśmie. Pracownik zatrudniony na podstawie powołania może być w każdym czasie – niezwłocznie lub w określonym terminie – odwołany ze stanowiska przez organ, który go powołał (zob. wyrok SA w Katowicach z 7.10.1992 r., III APr 54/92, OSA Nr 7/1993, poz. 5 oraz wyrok SN z 11.5.2006 r., II PK 273/05, OSNP Nr 9–10/2007, poz. 129). Odwołanie powinno być dokonane na piśmie i staje się skuteczne z chwilą, gdy doszło do pracownika w sposób umożliwiający zapoznanie się z jego treścią (zob. wyrok SN z 27.1.2004 r., I PK 282/03, OSNP Nr 24/2004, poz. 413; wyrok SN z 6.10.1998 r., I PKN 369/98, OSNP Nr 21/1999, poz. 686 oraz wyrok SA w Katowicach z 7.10.1992 r., III APr 54/92, OSA Nr 7/1993, poz. 25). Przy czym nie jest to jedyny środek prowadzący do rozwiązania stosunku pracy nawiązanego na tej podstawie. Jest to środek szczególny, który nie wyłącza jednak możności rozwiązania stosunku pracy na mocy porozumienia stron (zob. wyrok SN z 7.3.1997 r., I PKN 33/97, OSNP Nr 22/1997, poz. 431; postanowienie SN z 17.8.1977 r., I PZ 30/77, niepubl. oraz wyrok SN z 22.12.1976 r., I PRN 121/76, OSNC Nr 8/1977, poz. 140).

 

Odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę. W okresie wypowiedzenia pracownik ma prawo do wynagrodzenia w wysokości przysługującej przed odwołaniem (zob. wyrok SN z 17.5.1995 r., I PRN 10/95, OSNP Nr 20/1995, poz. 249 oraz uchwała SN z 21.12.1992 r., I PZP 66/92, OSNC Nr 6/1993, poz. 98). Wynagrodzenie to obejmuje również premię, gdyż w tym przypadku art. 81 § 1 KP nie ma zastosowania (zob. wyrok SN z 7.3.2001 r., I PKN 297/00, OSNP Nr 23/2002, poz. 572). Natomiast zmiana regulaminu wynagradzania po dniu odwołania pracownika ze stanowiska nie uprawnia go do otrzymania wynagrodzenia za okres wypowiedzenia w wysokości wyższej od przysługującej przed odwołaniem (zob. wyrok SN z 27.1.2004 r., I PK 282/03, OSNP Nr 24/2004, poz. 413).

 

Pracownik ma w tym okresie obowiązek wykorzystania całego zaległego urlopu oraz tej części urlopu bieżącego, która zgodnie z planem urlopu miała przypaść na okres wypowiedzenia, również w razie zwolnienia pracownika z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia (zob. wyrok SN z 21.11.2006 r., II PK 49/06, OSNP Nr 23–24/2007, poz. 347 oraz wyrok SN z 7.2.2001 r., I PKN 240/00, OSNP Nr 21/2002, poz. 518).

 

Odwołanie jest równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia, jeżeli nastąpiło z przyczyn, o których mowa w art. 52 KP lub 53 KP (zob. uchwała SN z 3.11.1994 r., I PZP 44/94, OSNP Nr 8/1995, poz. 96), wówczas powinno być dokonane na piśmie ze wskazaniem przyczyny uzasadniającej rozwiązanie stosunku pracy (zob. wyrok SN z 10.9.2004 r., I PK 704/03, OSNP Nr 9/2005, poz. 128), choć prezentowany jest również pogląd, że wskazywanie takiej przyczyny nie jest konieczne (zob. wyrok SN z 21.11.2000 r., I PKN 95/00, OSNP Nr 12/2002, poz. 286). Do odwołania pracownika ze stanowiska w tym trybie stosuje się przepisy o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia, niezależnie od tego, czy przyczyny te rzeczywiście istniały (zob. wyrok SN z 20.10.1998 r., I PKN 370/98, OSNP Nr 22/1999, poz. 723).

 

Na wniosek lub za zgodą pracownika (zob. wyrok SN z 4.8.1994 r., I PRN 50/94, OSNP Nr 12/1994, poz. 193) pracodawca może zatrudnić go w okresie wypowiedzenia przy innej pracy, odpowiedniej ze względu na jego kwalifikacje zawodowe, a po upływie okresu wypowiedzenia zatrudnić na uzgodnionych przez strony warunkach pracy i płacy. Zatrudnienie w okresie wypowiedzenia przy innej odpowiedniej pracy nie stanowi jednak zawarcia umowy przedwstępnej, zobowiązującej pracodawcę do zatrudniania pracownika przy powierzonej pracy po upływie okresu wypowiedzenia (zob. wyrok SN z 19.1.1998 r., I PKN 482/97, OSNP Nr 23/1998, poz. 686).

 

Jeżeli odwołanie nastąpiło w okresie usprawiedliwionej nieobecności w pracy, bieg wypowiedzenia rozpoczyna się po upływie tego okresu. Jeżeli jednak usprawiedliwiona nieobecność trwa dłużej niż okres przewidziany w art. 53 § 1 i 2 KP, organ, który pracownika powołał, może rozwiązać stosunek pracy bez wypowiedzenia (zob. wyrok SN z 11.2.2005 r., I PK 168/04, OSNP Nr 18/2005, poz. 282 oraz wyrok SN z 15.10.1999 r., I PKN 245/99, OSNP Nr 5/2001, poz. 144).

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Stosunek pracy na podstawie powołania
Do:
Od:
Wiadomość:
Komentarze
Brak komentarzy
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny
Kalendarz wydarzeń