Likwidacja stanowiska pracy jako przyczyna wypowiedzenia umowy o pracę

Monitor Prawa Pracy | 6/2009
A A A

Każda ze stron stosunku pracy może rozwiązać za wypowiedzeniem umowę o pracę zawartą na okres próbny i czas nieokreślony, natomiast w przypadku umowy o pracę na czas określony, dłuższy niż 6 miesięcy, strony mogą przewidzieć dopuszczalność wcześniejszego jej rozwiązania za 2-tygodniowym wypowiedzeniem. Prowadzenie racjonalnej polityki zatrudnienia nie zwalnia pracodawcy od dokonania pracownikowi wypowiedzenia umowy o pracę z zachowaniem obowiązujących przepisów prawa (zob. wyrok SN z 19.8.1977 r., I PR 57/77, niepubl.).

 

Jednym z wymogów jest wskazany w art. 30 § 4 Kodeksu Pracy obowiązek wskazania w oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony lub o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia, przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie lub rozwiązanie umowy. Podanie właściwej przyczyny jest tym bardziej ważne, że pracodawca nie może wykazać zasadności wypowiedzenia umowy o pracę na podstawie innej przyczyny niż wskazana w wypowiedzeniu (zob. wyrok SN z 19.2.1999 r., I PKN 571/98, OSNP Nr 7/2000, poz. 266).

 

W razie ustalenia, że wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę, sąd pracy – stosownie do żądania pracownika – orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia, a jeżeli umowa uległa już rozwiązaniu – o przywróceniu pracownika do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowaniu. Sąd pracy może jednak nie uwzględnić żądania pracownika uznania wypowiedzenia za bezskuteczne lub przywrócenia do pracy, jeżeli ustali, że uwzględnienie takiego żądania jest niemożliwe lub niecelowe; w takim przypadku sąd pracy orzeka o odszkodowaniu.

 

Likwidacja stanowiska pracy w ramach rzeczywistych zmian organizacyjnych, polegających na zmniejszeniu zatrudnienia, uzasadnia wypowiedzenie pracownikowi umowy o pracę (zob. wyrok SN z 23.5.1997 r., I PKN 176/97, OSNP Nr 9/1998, poz. 263), jeśli jest na tyle zaawansowana, że nie ma wątpliwości co do jej wykonania. Natomiast istniejący w chwili dokonania wypowiedzenia zamiar przeprowadzenia zmian organizacyjnych polegających na likwidacji określonego stanowiska pracy nie jest rzeczywistą przyczyną, jeżeli dokonanie tych zmian wymaga zatwierdzenia przez podmiot niezależny od pracodawcy (zob. wyrok SN z 19.9.2002 r., I PKN 445/01, OSNP Nr 9/2004, poz. 153).

 

Możliwa jest rzeczywista likwidacja stanowiska pracy w wyniku zmiany struktury organizacyjnej zakładu, będąca uzasadnioną przyczyną wypowiedzenia warunków pracy także w sytuacji, gdy nie jest ona uzasadniona potrzebami organizacyjnymi zakładu pracy (zob. wyrok SN z 16.10.1992 r., I PRN 40/92, niepubl.). Przy czym wypowiedzenie z tego powodu nie musi zbiegać się w czasie z chwilą faktycznego przeprowadzenia likwidacji stanowiska pracy. Dlatego istnienie stanowiska pracy w dniu wypowiedzenia umowy o pracę nie jest równoznaczne z brakiem rzeczywistej przyczyny, o ile w okresie wypowiedzenia lub w późniejszym, nieodległym czasie stanowisko to zostaje faktycznie zlikwidowane w związku z tymi zmianami (zob. wyrok SN z 13.10.1999 r., I PKN 290/99, OSNP Nr 4/2001, poz. 110). Powierzenie dotychczasowych obowiązków głównego księgowego, sprowadzających się do obsługi rachunkowej przedsiębiorstwa, osobie wykonującej te zadania na podstawie umowy cywilnoprawnej (zob. wyrok SN z 12.7.2001 r., I PKN 541/00, OSNP Nr 11/2003, poz. 268), czy obsługi prawnej podmiotowi zewnętrznemu, uzasadnia wypowiedzenie umowy o pracę osobom dotychczas wykonującym zadania z tym związane, choćby ich stanowisko nie zostało formalnie zlikwidowane przez zmianę regulaminu organizacyjnego (zob. wyrok SN z 12.12.2001 r., I PKN 733/00, OSNP Nr 23/2003, poz. 569). Natomiast wypowiedzenie dokonane po upływie znacznego czasu od likwidacji komórki organizacyjnej, w której pracownik był zatrudniony, jeżeli pracodawca wyznaczył mu inne miejsce pracy, może być uznane za nieuzasadnione ze względu na brak związku między likwidacją miejsca pracy a rozwiązaniem umowy (zob. wyrok SN z 22.9.1999 r., I PKN 279/99, OSNP Nr 2/2001, poz. 43).

 

Wypowiedzenie umowy o pracę z powodu likwidacji stanowiska bez wskazania tego stanowiska w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości zasadniczo uniemożliwia stwierdzenie prawdziwości przyczyny wypowiedzenia w toku postępowania dowodowego (zob. wyrok SN z 13.12.2005 r., II PK 103/05, niepubl.). Z pozorną likwidacją stanowiska pracy, która nie uzasadnia wypowiedzenia lub wypowiedzenia zmieniającego, mamy bowiem do czynienia wówczas, gdy jest ono wprawdzie likwidowane, ale w jego miejsce jest tworzone inne stanowisko pracy, które w istotnych elementach nie różni się od zlikwidowanego (zob. wyrok SN z 4.9.2007 r., I PK 92/07, OSNP Nr 19–20/2008, poz. 286), konieczne jest zatem porównanie warunków zatrudnienia (treści stosunku pracy) na nowym stanowisku z tymi warunkami na stanowisku zlikwidowanym (zob. wyrok SN z 4.9.2007 r., I PK 92/07, MoPr Nr 2/2008). Należy podkreślić, że przejście części zakładu pracy na nowego pracodawcę powoduje przejęcie zatrudnionych w niej pracowników, wobec tego nie dochodzi do likwidacji ich stanowisk pracy, a były pracodawca nie może wypowiedzieć im umów o pracę (zob. wyrok SN z 9.12.2004 r., I PK 103/04, OSNP Nr 15/2005, poz. 220).

 

Swoboda w kształtowaniu struktury organizacyjnej zakładu pracy przez pracodawcę nie wyłącza jego odpowiedzialności za naruszenie przepisów prawa pracy. Ze swobody tej bowiem nie wynika, że dokonana w jej ramach likwidacja stanowiska pracy uniemożliwia lub czyni niecelowym przywrócenie do pracy pracownika, z którym bezzasadnie i z naruszeniem formalnych wymagań rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia (zob. wyrok SN z 25.7.2006 r., I PK 56/06, MoP Nr 4/2007; wyrok SN z 16.4.2003 r., I PK 154/02, PP Nr 11/2003 oraz wyrok SN z 19.4.2001 r., I PKN 381/00, OSNP Nr 4/2003, poz. 102). Do uwzględnienia roszczenia pracownika o przywrócenie do pracy nie wystarczy jednak ogólnikowe stwierdzenie, że po wypowiedzeniu umowy o pracę, spowodowanym likwidacją stanowiska pracodawca zatrudnił innego pracownika na podobnym stanowisku pracy. Konieczne jest natomiast ustalenie, jakie to było stanowisko oraz czy różnice i podobieństwa między nim a stanowiskiem zlikwidowanym oraz kwalifikacje zawodowe i umiejętności pracownika były wystarczające do jego powierzenia (zob. wyrok SN z 16.11.2001 r., I PKN 688/00, OSNP Nr 20/2003, poz. 485).

 

Likwidacja stanowisk pracy i brak środków finansowych na utrzymanie dotychczasowego zatrudnienia mogą jednak przemawiać za uznaniem niecelowości przywrócenia do pracy (zob. wyrok SN z 14.5.1999 r., I PKN 57/99, OSNP Nr 15/2000, poz. 576; wyrok SN z 1.10.1998 r., I PKN 357/98, OSNP 21/1999, poz. 680), przy czym ocena, czy likwidacja stanowiska pracy jest rzeczywista, czy pozorna, jest elementem ustalenia stanu faktycznego sprawy i nie może być w kasacji skutecznie zakwestionowana przez zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 45 § 1 KP (zob. wyrok SN z 2.9.1999 r., I PKN 238/99, OSNP Nr 3/2001, poz. 66; wyrok SN z 10.11.1998 r., I PKN 432/98, OSNP Nr 1/2000, poz. 7 oraz wyrok SN z 28.4.1997 r., I PKN 119/97, OSNP Nr 1/1998, poz. 13).

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Likwidacja stanowiska pracy jako przyczyna wypowiedzenia umowy o pracę
Do:
Od:
Wiadomość:
Komentarze
Brak komentarzy
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny
Kalendarz wydarzeń