Wartość szkoleń przeprowadzanych przez samorząd zawodowy nie stanowi dla uczestników nieodpłatnego świadczenia

A A A

Uczestnictwo w obowiązkowym kursie szkoleniowym, organizowanym przez organ samorządu zawodowego lub związek zawodowy, finansowanym ze środków własnych tego podmiotu, nie skutkuje powstaniem przychodu po stronie uczestniczących w tym kursie osób, które są członkami organu samorządu czy związku zawodowego.

Wyrok NSA z 30.5.2017 r., II FSK 1206/15

Komentowany wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym: okręgowa izba samorządu zawodowego (dalej: izba) jest organizatorem obowiązkowych szkoleń zawodowych dla jej członków. Zobowiązanie do przeprowadzania takich szkoleń wynika z ustawowych założeń dotyczących konieczności stałego podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Udział w kursach jest dla członków izby nieodpłatny, a koszty organizacyjne pokrywane są ze środków organu samorządu zawodowego, pochodzących z obligatoryjnych składek członkowskich. Szczegółowe zasady przygotowania i uczestnictwa w szkoleniach określone zostały w regulaminie udzielania pomocy w zakresie rozwijania kwalifikacji zawodowych.

Na tle powyższego stanu faktycznego izba zwróciła się z pytaniem do Dyrektora IS, czy po stronie uczestnika szkolenia powstanie przychód z tytułu nieodpłatnych świadczeń w rozumieniu ustawy o podatku od osób fizycznych (dalej: PDOFizU)?

Izba stanęła na stanowisku, że w opisanej sytuacji nie można mówić o istnieniu przychodu podlegającego opodatkowaniu, uczestnictwo w przedmiotowych szkoleniach powiązane zostało bowiem z ekwiwalentem w postaci opłacania składki członkowskiej na rzecz izby.

Dyrektor IS uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe, prezentując pogląd, że finansowanie kursów szkoleniowych stanowi dla członka izby w świetle przepisów podatkowych konkretne przysporzenie majątkowe, które należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, opisanego w art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 PDOFizU. Organ wskazał, że w przypadku braku finansowania wskazanych kosztów z majątku izby członek izby musiałby w całości sfinansować omawiane wydatki własnym majątkiem.

Po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa spółka zaskarżyła interpretację do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (dalej: WSA), który wyrokował na jej korzyść. Dyrektor IS wniósł do NSA skargę kasacyjną od wyroku WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że uczestnictwo w bezpłatnych szkoleniach organizowanych przez organ samorządu zawodowego nie stanowi nieodpłatnych świadczeń na rzecz uczestników szkoleń, podlegających kwalifikacji jako przychód z innych źródeł. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, wyjaśniając, że w opisanej sytuacji kursy zawodowe zostały w istocie sfinansowane ze środków finansowych ich uczestników. Zdaniem sądu bez znaczenia jest wówczas fakt, że konkretnych, uiszczonych przez członków samorządu składek nie można przyporządkować do konkretnych szkoleń.

Komentarz

Należy się zgodzić z NSA, który w komentowanym wyroku orzekł na korzyść podatników, wskazując, że uczestnictwo w kursie organizowanym przez samorząd zawodowy ze środków pochodzących ze składek członkowskich nie powoduje powstania po stronie uczestników przychodu w PIT z tytułu nieodpłatnych świadczeń.

Naczelny Sąd Administracyjny powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2014 r., w którym uznano, że świadczenie ma nieodpłatny charakter, jeśli spełniło określone kryteria: zostało spełnione za zgodą pracownika (skorzystał z nich w pełni dobrowolnie); zostało spełnione w jego interesie (a nie w interesie pracodawcy) i przyniosło mu korzyść w postaci powiększenia aktywów lub uniknięcia wydatku, który musiałby ponieść; korzyść ta jest wymierna i przypisana indywidualnemu pracownikowi (nie jest dostępna w sposób ogólny dla wszystkich podmiotów). Choć stanowisko to zostało wyrażone w odniesieniu do relacji pracodawca – pracownik, można posiłkować się nim również w przedmiotowej sprawie.

W odniesieniu do drugiego z przedstawionych założeń na uwagę zasługuje zagadnienie ekwiwalentności, z którym mamy tutaj do czynienia w szerokim zakresie. Z jednej strony świadczenie otrzymane przez członka izby jest ściśle powiązane z nałożonym na niego obowiązkiem uiszczania składki członkowskiej, a więc poniekąd uczestnicy biorą udział w kursie, który sami sfinansowali. Nie zmienia tego fakt, że nie da się przyporządkować konkretnych uiszczonych składek do konkretnych kursów. Poza tym przeprowadzanie szkoleń stanowi obowiązek związków zawodowych – a więc nie tylko realizują one cele osób zainteresowanych, ale wypełniają również swoje ustawowe czy statutowe zadania.

Dodatkowo należy wskazać, że oferta szkoleń zawodowych skierowana jest do wszystkich aktywnych członków izby samorządu zawodowego – nie jest przypisana konkretnej osobie. Tym samym nie został spełniony także ostatni z wypracowanych przez Trybunał warunków.

Wydaje się, że komentowany wyrok jest pierwszym tego typu. W tym wypadku pozostaje mieć nadzieję, że rozstrzygając podobne kwestie w przyszłości, sądy utrzymają zawarte w nim pozytywne stanowisko.

 

Opracowanie i komentarz: Katarzyna Dobosz, konsultant



Komentarze przygotowali eksperci z PwC

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Wartość szkoleń przeprowadzanych przez samorząd zawodowy nie stanowi dla uczestników nieodpłatnego świadczenia
Do:
Od:
Wiadomość:
Komentarze
Brak komentarzy
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny
Kalendarz wydarzeń