Podatek VAT – prawo do odliczenia po upływie terminu przedawnienia

A A A

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii ­Europejskiej (dalej: TSUE, Trybunał) z 12.4.2018r. w sprawie Biosafe – Indústria de ­Reciclagens SA (dalej: Biosafe) przeciwko ­Flexipiso – Pavimentos SA (dalej: Flexipiso).

W wyroku Trybunał rozpatrywał możliwość zrealizowania prawa do odliczenia VAT po upływie terminu przedawnienia. W tym kontekście były badane portugalskie regulacje podatkowe w świetle ich zgodności z przepisami dyrektywy Rady 2006/112/WE z 28.11.2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (dalej: Dyrektywa VAT).

Wyrok dotyczył sporu, jaki zaistniał pomiędzy dwoma portugalskimi spółkami na tle ich wzajemnych rozliczeń. Biosafe sprzedała na rzecz Flexipiso granulat kauczuku wytworzony z opon poddanych recyklingowi, stosując przy tym obniżoną stawkę podatku VAT. W wyniku kontroli podatkowej portugalskie władze skarbowe uznały, że do przedmiotowej sprzedaży powinna znaleźć zastosowanie podstawowa stawka VAT i w związku z tym wezwały Biosafe do wpłaty różnicy podatku. Biosafe uiściła zaległość, zwracając się jednocześnie do Flexipiso o zwrot wskazanej kwoty. Flexipiso odmówiła zapłaty dodatkowej kwoty mającej pokryć koszt zwróconego podatku, twierdząc, że nie może dokonać odliczenia zwiększonej kwoty podatku VAT naliczonego, z uwagi na upływ terminu przedawnienia, który nastąpił przed otrzymaniem not obciążeniowych. Ponadto Flexipiso uznała, że nie jest zobowiązana do ponoszenia konsekwencji błędów podatkowych swojego kontrahenta.

Biosafe wniosła skargę do sądu w celu odzyskania kwoty zapłaconego podatku. Skarga została odrzucana w kolejnych instancjach sądowych. Jednakże po wniesieniu skargi kasacyjnej portugalski Sąd Najwyższy wskazał, że w jego ocenie istnieje wątpliwość, czy brak możliwości odzyskania podatku naliczonego po upływie terminu przedawnienia jest zgodny z przepisami Dyrektywy VAT. W związku z tym sąd ten zawiesił postępowanie i zwrócił się do Trybunału m.in. z następującym pytaniem prejudycjalnym:

Czy Dyrektywa VAT oraz zasada neutralności podatkowej stoją na przeszkodzie przepisom krajowym, z których wynika, że w sytuacji, gdy zbywający towary uiścił uzupełniającą kwotę podatku VAT, na skutek decyzji organów podatkowych i domaga się zapłaty tego podatku od nabywcy, termin, w którym nabywca może dokonać odliczenia tej dodatkowej kwoty podatku, liczy się od chwili wystawienia pierwotnych faktur, a nie wystawienia lub otrzymania dokumentów korygujących?

Rozważając zaistniały problem, TSUE na początku przypomniał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, prawo podatników do odliczenia od podatku należnego lub zapłaconego stanowi podstawową zasadę wspólnego systemu VAT ustanowionego przez unijnego prawodawcę. System odliczeń ma na celu całkowite uwolnienie przedsiębiorcy od ciężaru VAT podlegającego zapłacie w ramach całej działalności gospodarczej. System ten gwarantuje neutralność wszelkiej działalności gospodarczej w zakresie obciążeń podatkowych, bez względu na jej cel czy rezultaty, pod warunkiem że działalność ta sama podlega opodatkowaniu VAT. Prawo do odliczenia, co do zasady, nie podlega ograniczeniu i przysługuje w sposób bezpośredni w stosunku do całego podatku obciążającego transakcje opodatkowane.

Prawo do odliczenia podlega jednak wymogom o charakterze materialnym i formalnym. Do przesłanek materialnych należy zaliczyć posiadanie statusu podatnika oraz wykorzystywanie nabytych towarów i usług dla potrzeb własnej opodatkowanej działalności. Jedną z przesłanek formalnych natomiast jest posiadanie sporządzonej zgodnie z przepisami prawa faktury.

Prawo do odliczenia powstaje w chwili, gdy podatek stał się wymagalny, ale wykonanie tego prawa jest możliwe w momencie, w którym podatnik posiada fakturę będącą podstawą do odliczenia. Podatnik może jednak dokonać odliczenia VAT, nawet jeśli nie wykonał swego prawa w okresie, w którym prawo to powstało, jeżeli spełnia wszystkie wymagane przepisami prawa warunki. Trybunał podkreślił jednak, że możliwość wykonywania prawa do odliczenia bez ograniczenia w czasie byłaby sprzeczna z zasadą pewności prawa. Zgodnie z tą zasadą podatnik nie może być narażony na kwestionowanie jego sytuacji podatkowej w zakresie jego praw i obowiązków względem organów podatkowych bez wyznaczonych ram czasowych. Tym samym, termin przedawnienia, po upływie którego podatnik nie ma możliwości skorzystania z przysługującego mu prawa do odliczenia, jest zgodny z systemem VAT ustanowionym przepisami Dyrektywy VAT. Skład orzekający wskazał przy tym, że nieskorzystanie z prawa do odliczenia w ustawowym terminie musi nastąpić z wyboru podatnika – na skutek niezachowania należytej staranności w tym względzie.

Trybunał podkreślił również, że Dyrektywa VAT daje państwom członkowskim możliwość nałożenia na podatników obowiązków niezbędnych, w ich ocenie, do zapewnienia prawidłowego poboru VAT i zapobiegania oszustwom podatkowym. Zwalczanie oszustw podatkowych, unikania opodatkowania i ewentualnych nadużyć jest celem wspieranym przez Dyrektywę VAT. Niemniej jednak obowiązki te nie mogą wykraczać poza to co niezbędne do osiągnięcia tych celów, a zwłaszcza nie mogą być wykorzystywane w sposób regularnie uniemożliwiający korzystanie z prawa do odliczenia VAT.Odmowa możliwości skorzystania z prawa do odliczenia stanowi wyjątek, dlatego też organy podatkowe zobowiązane są wykazać, że spełnione zostały obiektywne przesłanki wykazujące istnienie oszustwa lub nadużycia.

Mając na uwadze przytoczone rozważania, TSUE stwierdził, że Flexipiso obiektywnie nie miała możliwości wykonać swojego prawa do odliczenia przed korektą VAT dokonaną przez Biosafe, gdyż nie dysponowała dokumentami korygującymi pierwotne faktury i nie wiedziała, że należna jest uzupełniająca kwota VAT. Dopiero w wyniku korekty materialne i formalne przesłanki dające prawo do odliczenia VAT zostały spełnione i w konsekwencji Flexipiso mogła starać się o uwolnienie od ciężaru VAT. Z uwagi na fakt, że Flexipiso nie wykazała braku staranności przed otrzymaniem not obciążeniowych oraz wobec braku nadużycia lub zmowy z Biosafe o znamionach oszustwa, termin przedawnienia, który rozpoczął bieg od dnia wystawienia pierwotnych faktur i który upłynął przed dokonaniem korekty, nie może mieć zastosowania do prawa do zwrotu VAT ujawnionego po dokonaniu korekty.

Tym samym TSUE uznał, że Dyrektywa VAT oraz zasada neutralności podatkowej wymagają, aby przepisy krajowe umożliwiały podatnikowi odzyskanie podatku VAT naliczonego, o którym podatnik dowiedział się w wyniku korekty pierwotnych faktur, nawet jeśli korekta ta nastąpiła po upływie terminu przedawnienia.


Opracowanie: Joanna Fiema-Kurek, radca prawny
Kancelaria Hogan Lovells

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Podatek VAT – prawo do odliczenia po upływie terminu przedawnienia
Do:
Od:
Wiadomość:
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny