Odszkodowania umowne w działalności leasingowej - moment powstania przychodu

Monitor Podatkowy | 7/2006
A A A
Wyrok NSA

Leasingodawca powinien rozpoznawać przychody z tytułu odszkodowań umownych w leasingu na zasadzie kasowej, tj. w momencie wpłynięcia kwoty należności na jego rachunek.

 

Wyrok NSA z 30.5.2006 r. (II FSK 699/05)


Spółka leasingowa („Podatnik”) w ramach prowadzonej działalności oddaje w leasing różne środki trwałe. Leasingobiorcy zawierający z Podatnikiem umowy zobowiązani są do przestrzegania postanowień zawartych w tzw. Ogólnych Warunkach Umowy Leasingu (dalej „OWUL”). W myśl postanowień zawartych w OWUL-u, w przypadku m.in. zaginięcia, utraty, zniszczenia lub nienaprawialnego uszkodzenia przedmiotu leasingu umowa leasingowa wygasa, a Leasingobiorca zobowiązany jest m.in. do zapłaty na rzecz Podatnika odszkodowania umownego. Odszkodowanie to równe jest zdyskontowanym opłatom leasingowym, jakie byłyby płatne, gdyby umowa była wykonywana w całym okresie uzgodnionym przez strony; dodatkowym komponentem odszkodowania jest - określona w umowie leasingowej - wartość końcowa przedmiotu leasingu. Termin płatności odszkodowania wynosi 14 dni od daty otrzymania przez leasingobiorcę powiadomienia o wygaśnięciu umowy leasingu.

 

Podatnik nie był pewien co do właściwego momentu rozpoznawania przychodów z tytułu wspomnianych powyżej odszkodowań. Wspomniana niepewność dotyczyła 2003 r., w którym wszedł w życie nowy przepis - art. 12 ust. 3c PDOPrU. Przypomnijmy, że w myśl tego przepisu, „za przychody z tytułu umów najmu, dzierżawy, leasingu lub innych umów o podobnym charakterze uważa się przychody należne określone na dzień, w którym należności wynikające z tych umów stają się wymagalne”. Dla bezpieczeństwa - w rozliczeniach podatkowych za 2003 r. - Podatnik zastosował metodę memoriałową, tj. rozpoznawał przychody z tytułu odszkodowań leasingowych w momencie, gdy odszkodowania te stawały się należne. Innymi słowy, odniósł do nich dyrektywę wynikającą z art. 12 ust. 3c PDOPrU. Następnie jednak uznał, że - w tej konkretnej kwestii - należało zastosować metodę kasową, wedle której przychód powstawałby w momencie wpłynięcia kwoty odszkodowania na rachunek bankowy. W efekcie zwrócił się do właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych. W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że nie otrzymał części kwot należnych z tytułu odszkodowań umownych, w związku z czym niesłusznie rozpoznał je jako przychód podatkowy.

 

Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił stwierdzenia nadpłaty, uznając że Podatnik prawidłowo określił przychód należny w złożonej deklaracji podatkowej. W tej sytuacji Podatnik wniósł odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie, który jednak utrzymał w mocy decyzję Naczelnika. W związku z powyższym Podatnik skierował sprawę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

 

WSA w Warszawie uznał, że skarga Podatnika nie jest zasadna (wyrok WSA w Warszawie z 23.2.2005 r., III SA/Wa 2053/04).

 

Zdaniem WSA, w myśl art. 12 ust. 3 PDOPrU, przychody związane z działalnością gospodarczą podlegają opodatkowaniu, jeżeli są należne, chociażby nie zostały otrzymane. Jednocześnie, przez przychody związane z działalnością gospodarczą należy rozumieć przychody będące następstwem tej działalności. Sąd przyznał, że nie każdy przychód uzyskiwany przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą jest przychodem związanym z tą działalnością; niemniej jednak - zdaniem sądu - kwestią sporną pomiędzy Podatnikiem a organami podatkowymi, była kwalifikacja odszkodowań umownych, przewidywanych przez umowy zawierane w związku z działalnością gospodarczą.

 

Odpowiadając na argumentację Podatnika, WSA odrzucił pogląd, jakoby zawierane przez niego umowy miały charakter mieszany. Skład sędziowski wyjaśnił, że podpisanie umowy leasingowej nie powoduje zawarcia odrębnych stosunków prawnych co do wykonania umowy i roszczeń odszkodowawczych na wypadek jej niewykonania. Odszkodowanie umowne - nie ma zdaniem sądu - charakteru abstrakcyjnego i nie jest odrębnym świadczeniem niezwiązanym z konkretną umową nazwaną. W konsekwencji każdy przychód mogący pojawić się na skutek uregulowań zawartych w umowie leasingowej będzie przychodem z tytułu tej umowy.

 

Skład sędziowski stwierdził ponadto, że skoro odszkodowania umowne wynikające z umów leasingu stanowią przychód z tytułu tych umów, to zgodnie z art. 12 ust. 3c PDOPrU powinny być one wykazane jako przychód należny na dzień ich wymagalności. Kontynuując te wywody, WSA odwołał się do wyroku SN z 26.3.1993 r. (III ARN 6/93), w którym stwierdzono, że „należne przychody” to przychody, które stały się należnościami (wierzytelnościami), ale nie zostały jeszcze faktycznie uzyskane. Przez „wymagalność” wierzytelności - jak stwierdził WSA - należy natomiast rozumieć stan, w którym wierzyciel ma prawną możliwość żądania zaspokojenia przysługującej mu wierzytelności. W związku z powyższym, WSA stwierdził, że roszczenia Podatnika, będące przedmiotem sporu, stawały się wymagalne z dniem oznaczonym w umowach leasingowych.

 

W trakcie postępowania Podatnik podnosił argument, iż w części przypadków związanych z rozwiązaniem umowy leasingu nie udaje się uzyskać odszkodowania umownego, bądź okres oczekiwania na jego zapłatę znacząco przekracza termin wymagalności. Sąd uznał jednak, że nie ma to znaczenia w opisywanej sprawie. W art. 12 ust. 3 PDOPrU jednoznacznie stwierdzono, że do przychodów należy zaliczyć kwoty należne, a nie tylko kwoty faktycznie otrzymane. Z drugiej strony, sposób postępowania w sytuacji, gdy wierzytelności stają się nieściągalne został unormowany w innych przepisach PDOPrU.

 

Po przegranej przed WSA w Warszawie, Podatnik wniósł skargę kasacyjną do NSA. Zarzucił w niej naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 12 ust. 3 i 3c PDOPrU. Uzasadniając te zarzuty, powtórzył argumentację, która wcześniej została odrzucona przez sąd I instancji.

 

NSA uchylił wyrok WSA w Warszawie.

 

W ustnym uzasadnieniu wyroku, sąd podzielił stanowisko Podatnika zawarte w skardze kasacyjnej, wedle którego WSA dokonał błędnej wykładni przepisów art. 12 ust. 3 i 3c PDOPrU.

 

Zdaniem NSA, nie można interpretować przepisów art. 12 ust. 3 i 3c PDOPrU w taki sposób, że przychodem stawałyby się kwoty, które mogą być przedmiotem długotrwałych sporów sądowych, co w konsekwencji mogłoby nawet uniemożliwić Podatnikowi ich uzyskanie. Sąd dodał, że wprowadzenie do PDOPrU art. 12 ust. 3c „nie wniosło nowej jakości” do interpretacji reguł powstawania przychodu. W istocie przepis ten doprecyzowuje jedynie art. 12 ust. 3.

 

Na zakończenie sąd stwierdził, że w omawianej sprawie zastosowanie powinna mieć kasowa metoda rozpoznawania przychodu.

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Odszkodowania umowne w działalności leasingowej - moment powstania przychodu
Do:
Od:
Wiadomość:
Komentarze
Brak komentarzy
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny
Kalendarz wydarzeń