Odsetki za zwłokę powstają z mocy prawa

A A A
Wyrok NSA

1. Obowiązek zapłaty odsetek za zwłokę powstaje z mocy prawa i wynika z samego faktu wystąpienia zaległości podatkowej; dotyczy to także stanu prawnego sprzed 1.1.2003 r.

 

2. Oznacza to, że jeżeli przed 1.1.2003 r. organ podatkowy wydał decyzję wymiarową, w której nie naliczył odsetek za zwłokę to takie zaniechanie nie uchylało obowiązku podatnika do zapłacenia tych odsetek.

 

Wyrok NSA z 17.1.2006 r. (II FSK 208/05)


Organ podatkowy określił Podatnikowi (osobie fizycznej) zaległość podatkową w podatku dochodowym (PIT) za 1996 r. Po otrzymaniu tej decyzji, Podatnik uregulował zaległość wraz z odsetkami za zwłokę. Następnie złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty, przy czym wspomniana nadpłata miała być równa wysokości uiszczonych odsetek za zwłokę. W uzasadnieniu wniosku Podatnik zauważył, że w decyzji wymiarowej, organ podatkowy nie naliczył odsetek za zwłokę. W związku z powyższym, odsetki były nienależne i jako takie powinny być zwrócone Podatnikowi.

 

Należy zauważyć, że kluczowa dla sprawy decyzja wymiarowa wydana została na podstawie przepisów OrdPU podatkowej w wersji obowiązującej przed dużą nowelizacją, jaka weszła w życie 1.1.2003 r. Zgodnie z ówczesnymi przepisami, odsetki za zwłokę naliczać miał - co do zasady - podatnik, płatnik lub inkasent, co wynikało z art. 53 § 3 OrdPU (ta ogólna zasada nie uległa zmianie i obowiązuje do dziś). Niemniej jednak, art. 53 § 3 OrdPU przewidywał zastrzeżenie, po którym następowało odesłanie do paragrafu następnego (art. 53 §3). Ten ostatni stanowił zaś, że w przypadku wydania decyzji określającej zaległość podatkową, „odsetki nalicza organ podatkowy, określając ich wysokość na dzień wydania decyzji (…)”. [Obecnie cytowany paragraf brzmi inaczej, tj. nie zawiera żadnych odniesień do organu podatkowego]. Składając wniosek o stwierdzenie nadpłaty, Podatnik odwoływał się właśnie do art. 53 §3 OrdPU, w którym nałożono na organ podatkowy obowiązek naliczenia odsetek za zwłokę. Skoro organ tego obowiązku nie dopełnił, to - jak argumentował Podatnik - odsetki były nienależne. Powyższa argumentacja nie przekonała jednak organów podatkowych: organ pierwszej instancji odmówił stwierdzenia nadpłaty, zaś organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W tej sytuacji, Podatnik wniósł skargę do WSA w Rzeszowie. Skarga również okazała się nieskuteczna, bowiem Sąd przyznał rację organom podatkowym.

 

Podatnik zaskarżył wyrok WSA w Rzeszowie, składając skargę kasacyjną do NSA. W skardze kasacyjnej zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego oraz procesowego. Naruszenie prawa materialnego polegać miało na błędnej wykładni art. 53 § 3 i § 4 OrdPU w brzmieniu sprzed 1.1.2003 r. Zdaniem Podatnika, błąd sądu pierwszej instancji polegał na przyjęciu poglądu, że odsetki za zwłokę były należne mimo braku ich naliczenia w decyzji określającej zaległość. Jak wspomnieliśmy, Podatnik postawił sądowi także zarzut proceduralny, tj. zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że sąd pierwszej instancji powinien uchylić w całości decyzję lub postanowienie organu administracji w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

 

NSA oddalił skargę kasacyjną Podatnika. W ustnym uzasadnieniu wyroku, Sąd stwierdził, że skarga została oparta na błędnej interpretacji art. 53 § 3 i § 4 OrdPU w brzmieniu sprzed 1.1.2003 r. Jak stwierdził Sąd, powyższe przepisy (zwłaszcza art. 53 § 4) określały wyłącznie techniczną stronę obliczania odsetek od zaległości podatkowych przez organ podatkowy. Nie zmieniały jednak zasady, że obowiązek obliczenia i uiszczenia odsetek za zwłokę spoczywał na podatniku (tak samo, jak to jest w stanie prawnym obowiązującym obecnie). Zasada naliczania odsetek od zaległości podatkowych wynika bowiem z innych przepisów niż przepisy powołane przez Podatnika. [Uzupełniając ustne uzasadnienie Sądu, pragniemy dodać, że właściwym przepisem jest art. 53 § 1 OrdPU.]

 

Sąd odniósł się także do zarzutu procesowego. Jak stwierdził, w skardze kasacyjnej Podatnik wskazał jedynie, że sąd pierwszej instancji powinien był uchylić decyzję ze względu na jej wady proceduralne, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy [stanowi o tym powołany przez Podatnika art. 145 §1 pkt 1) lit. c) PostSadAdmU]. Niestety Podatnik nie wskazał jakie przepisy zostały naruszone przez organy podatkowe i - tym samym - jakie naruszenie spotkało się z brakiem reakcji sądu pierwszej instancji. W konsekwencji, także zarzut proceduralny okazał się nieskuteczny.


Opracowanie: Piotr Kaim, Karolina Tetłak
Autorzy pracują w Zespole zarządzania wiedzą Działu doradztwa podatkowego PricewaterhouseCoopers.

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Odsetki za zwłokę powstają z mocy prawa
Do:
Od:
Wiadomość:
Komentarze
Brak komentarzy
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny
Kalendarz wydarzeń