Łączne opodatkowanie małżonków - skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego

A A A
Wyrok WSA

1. Wyrok TK z 4.5.2004 r., w którym stwierdzono częściową niekonstytucyjność przepisów regulujących wspólne rozliczenie małżonków w podatku dochodowym od osób fizycznych nie daje podstawy do skorygowania deklaracji i żądania nadpłaty w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed 1.1.2005 r.

 

2. W związku z powyższym, osoba owdowiała w 2003 r. nie może złożyć korekty zeznania podatkowego za 2003 r., w której - zamiast rozliczenia indywidualnego - dokonałaby wspólnego rozliczenia z małżonkiem.

 

Wyrok WSA w Warszawie z 13.12.2005 r. (III SA/Wa 2766/05)


W styczniu 2003 r. zmarł małżonek Podatniczki. W związku z powyższym, nie było możliwości, by każdy z małżonków złożył podpis na zeznaniu rocznym PIT za 2003 r. Jednocześnie, złożenie podpisu przez obojga małżonków było wówczas warunkiem koniecznym dokonania wspólnego rozliczenia podatkowego. Wynikało to z art. 6 ust. 2 PDOFizU. Na marginesie pragniemy zaznaczyć, że przepis ten obowiązuje także dziś w niemal niezmienionym kształcie. Jednakże, negatywne skutki, jakie dawniej wiązały się z tą regulacją, zostały wyeliminowane dzięki dodaniu do ustawy art. 6a ust. 1, co nastąpiło ze skutkiem od 1.1.2005 r.

 

W powyższych okolicznościach, Podatniczka złożyła indywidualne zeznanie podatkowe za 2003 r.; innymi słowy, nie skorzystała z prawa do wspólnego rozliczenia z małżonkiem. Następnie, 4.5.2004 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności art. 6 ust. 2 PDOFizU w zakresie, w jakim przepis ten wykluczał możliwość skorzystania ze wspólnego rozliczania małżonków, jeśli jeden z małżonków zmarł w trakcie roku podatkowego i nie podpisał przed śmiercią zeznania podatkowego. (Na marginesie pragniemy zaznaczyć, że stwierdzenie niekonstytucyjności dotyczyło również wpływu na sytuację tych podatników, którzy owdowieli po zakończeniu roku podatkowego, ale przed terminem złożenia rocznego zeznania PIT). W czerwcu 2004 r., tj. po wyroku Trybunału, Podatniczka złożyła korektę deklaracji za 2003 r., w której dokonała wspólnego rozliczenia z małżonkiem. Jednocześnie złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty.

 

Po rozpatrzeniu wniosku, Naczelnik urzędu skarbowego odmówił stwierdzenia nadpłaty, zaś po odwołaniu - Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał decyzję Naczelnika. W tej sytuacji Podatniczka złożyła skargę do sądu administracyjnego.

 

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Podatniczki. W ustnym uzasadnieniu wyroku sąd odwołał się do wspomnianego powyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4.5.2004 r. Jak zauważył WSA, Trybunał uznał przepis art. 6 ust. 2 PDOFizU za niezgodny z Konstytucją i nakazał uchwalenie odpowiednich zmian do 30.11.2004 r. (Ustawodawca wywiązał się z tego obowiązku, uchwalając ustawę z 18.11.2004 r., która znowelizowała PDOFizU ze skutkiem od 1.1.2005 r.).

 

WSA przypomniał, fragmenty uzasadnienia wyroku Trybunału, w którym ten ostatni uznał, że samo stwierdzenie niekonstytucyjności art. 6 ust. 2 PDOFizU nie wywoła bezpośredniego skutku budżetowego. Zgodnie z dyrektywą Trybunału, skutek ten miał wynikać dopiero z nowych regulacji, które miały zostać (i zostały) wprowadzone w celu usunięcia niekonstytucyjności art. 6 ust. 2 PDOFizU. Wobec powyższego, zdaniem WSA, wolą TK było odniesienie skutków stwierdzenia niekonstytucyjności art. 6 ust. 2 do nowych stanów faktycznych, powstałych po wejściu w życie nowych regulacji obowiązujących od 1.1.2005 r. Te nowe regulacje to art. 6a PDOFizU, w którym uwzględniono szczególną sytuację osób owdowiałych w trakcie roku podatkowego (a także po zakończeniu roku podatkowego, ale przed terminem złożenia rozliczenia rocznego).

 

[Niezależnie od przedstawionego wyroku WSA, wydaje się, że skarżąca Podatniczka mogła uzyskać korzystny dla siebie efekt podatkowy, gdyby wybrała inny tryb postępowania. Jak powiedziała nam po rozprawie przedstawicielka Dyrektora Izby Skarbowej, Podatniczka mogła złożyć wniosek o wznowienie postępowania w trybie art. 8 ust. 2 ustawy z 18.11.2004 r. w sprawie zmiany ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (nowelizacja uchwalona m.in. dla wykonania wspomnianych powyżej dyrektyw Trybunału Konstytucyjnego). Wymieniony przepis zawiera odwołanie do art. 240 OrdPU, w myśl którego wznawia się postępowanie, jeśli decyzja została wydana na podstawie przepisu uchylonego wyrokiem TK.].

 

Opracowanie: Magdalena Śmigrocka, Karolina Tetłak,
Artur Ciechomski. Autorzy pracują w Zespole zarządzania wiedzą Działu doradztwa podatkowego PricewaterhouseCoopers.

Ocena artykułu:
Oceniono 0 razy
Oceniłeś już ten artykuł.
Artykuł został oceniony.
Podziel się ze znajomymi
Artykuł:
Łączne opodatkowanie małżonków - skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego
Do:
Od:
Wiadomość:
Komentarze
Brak komentarzy
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.
 
Wyrok V CSK 283/10
Obliczanie terminu przedawnienia roszczenia o zachowek
Zamów
 

Prenumerata

Moduł tematyczny
Kalendarz wydarzeń